![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/www.duits.de\/vaklokaal\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/friedrich-ebert.jpg?resize=282%2C400&ssl=1\")
De sociaaldemocraten onder leiding van Friedrich Ebert slaagden er met veel moeite en met twijfelfachtige steun van het leger in, een burgeroorlog te voorkomen. Uiteindelijk gingen de strijdende partijen accoord met het voorstel voor nieuwe verkiezingen en een nieuwe grondwet voor een republiek. In januari 1919 vonden de eerste nationale verkiezingen voor de nieuwe republiek plaats. De sociaal-democratische SPD en het Zentrum<\/em> (christendemocraten) kregen de meeste stemmen. In Weimar – in Berlijn was het te onrustig – kwam de vergadering bijeen, die een democratische grondwet voor de nieuwe republiek op zou stellen.\u00a0De sociaal-democraat Friedrich Ebert werd door het parlement tot rijkspresident gekozen. Philipp Scheidemann werd de eerste kanselier (minister-president) van een regering bestaande uit SPD, Zentrum en DDP, de Deutsche Demokratische Partei.<\/p>\n Tijdens de communistische Spartakus-opstand in Berlijn (ook in januari 1919) riep de regering de hulp in van het leger. De vrijkorpsen – \u00a0een soort bewapende ordedienst uit burgers en (ex-)militairen sloegen de opstand bloedig neer en vermoordden ook de Spartakusleiders Rosa Lusemburg en Karl Liebknecht. Het leger beschermde de republiek, maar was zelf allesbehalve democratisch gezind.<\/p>\n Volgens de nieuwe grondwet was Duitsland een parlementaire democratie met als staatsvorm een republiek. Aan het hoofd stond een door het volk gekozen rijkspresident. Het parlement bestond uit de Rijksdag (door het volk gekozen) en de Rijksraad (door vertegenwoordigers van de provincies gekozen). Voor het eerst mochten ook vrouwen stemmen.<\/p>\n De Rijksdag beschikte – anders dan tijdens het keizerrijk – over werkelijke macht: het keurde wetsvoorstellen goed en kon de regering ten val brengen. De Rijkspresident benoemde de Rijkskanselier. Ook was hij opperbevelhebber van het leger en kon hij de Rijksdag ontbinden. In noodgevallen kon de Rijkspresident door middel van een noodverordening grotendeels onafhankelijk van het parlement regeren. Later zou blijken dat dit een risicopunt van de grondwet was.<\/p>\n In Versailles, de Franse plaats waar in 1871 het Duitse keizerrijk trots uitgeroepen werd, werden in juni 1919 de vredesvoorwaarden getekend. Die hielden o.a. in:<\/p>\n Tot verbijstering van het Duitse publiek werd Duitsland als hoofdschuldige van de oorlog gezien. Gezien de verplichtingen spraken veel mensen over een vernederende, onacceptabele “dictaatvrede”; een afgedwongen, onredelijk en onrealistisch akkoord. Maar de regering had geen keus en moest ondertekenen, anders bezetten geallieerde troepen het land.<\/p>\n De nieuwe republiek kreeg meteen te maken met felle reacties van zowel links als rechts in de maatschappij.\u00a0Socialisten eisten veel meer invloed door het volk of zelfs een communistische revolutie. Conservatieve en rechts-nationale krachten (vooral ook binnen het leger) beschouwden de nieuwe republiek als een creatie van dezelfde sociaal-democratische “landverraders” die ook de onderhandelingen over de Duitse overgave gevoerd hadden.\u00a0Beide kampen stonden lijnrecht tegenover elkaar. Stakingen, rellen, politieke moorden en coup-pogingen (o.a. van Adolf Hitler in 1923) zijn het gevolg. Ook probeerden bepaalde delen van het land zich onafhankelijk te verklaren. De republiek werd door de felle strijd van extremisten ondermijnd en kon niet op brede steun binnen de bevolking rekenen.\u00a0Dit weerspiegelde zich ook binnen de regering en het parlement. Telkens weer viel een nieuwe regering, soms al na korte tijd, omdat het wederzijdse wantrouwen en de tegenstellingen te groot bleken te zijn.<\/p>\n Minister van buitenlandse zaken Gustav Stresemann streefde ernaar door onderhandelingen en verdragen Duitsland uit de politieke isolatie in Europa te leiden. Daarnaast streefde hij naar een herziening van de beslissing over het afstaan van de Duitse gebieden in het oosten.\u00a0In 1922 kwamen Rusland en Duitsland tot het verdrag van Rapallo. Duitsland en Rusland gingen economisch nauwer samenwerken. Daarnaast wilde het Duitse leger graag legerofficieren in Rusland laten opleiden (in Duitsland was dit verboden volgens het verdrag van Versailles).\u00a0Tijdens de conferentie van Locarno (1925) garandeerde Duitsland de westelijke grenzen en werden er vergelijkbare verdragen met Belgi\u00eb, Frankrijk, Polen en Tsjechoslowakije afgesloten. Frankrijk ontruimde het bezette Roergebied.\u00a0In 1926 werd een neutraliteitsverdrag tussen Rusland en Duitsland getekend en werd Duitsland lid van de Volkerenbond, de voorganger van de huidige Verenigde Naties. In 1928 ondertekende Duitsland het Briand-Kellog verdrag. De ondertekenaars (15 landen, later in totaal 54) verklaarden conflicten tussen staten uitsluitend zonder oorlogvoering op te lossen.<\/p>\n Door voortdurende onderhandelingen probeerde de regering de voorwaarden van Versailles te verzachten. Vooral de hoogte van de herstelbetalingen stelde het land voor grote problemen. In 1921 werd het te betalen bedrag uiteindelijk verlaagd naar 132 miljard Goudmark. Maar omdat Duitsland achterbleef met kolen- en houtleveringen bezetten Franse en Belgische troepen in 1923 het Ruhrgebied. [zie afbeelding]<\/p>\n Dit alles vond plaats tegen de achtergrond van een enorme inflatie, die vooral begin jaren twintig toesloeg. Een Dollar was in 1923 intussen 4,2 biljoen Mark waard. Mensen moesten letterlijk met zakken vol vrijwel waardeloze bankbiljetten een brood betalen. In 1923 slaagde de regering er eindelijk in, de inflatie enigszins onder controle te krijgen.<\/p>\n In 1924 kwam de economie en het land in wat rustiger vaarwater.\u00a0In het Dawes<\/em>-plan (1924) en het Young<\/em>-Plan (1930) werden verdere verlichtende maatregelen met betrekking tot de vredesvoorwaarden afgesproken. In 1932, tijdens de conferentie in Lausanne, werd het probleem definitief opgelost. Een laatste bedrag van 3 miljard Reichsmark moest nog betaald worden. Mede door investeringen uit het buitenland (vooral vanuit de Verenigde Staten) bloeide de economie op. Er is zelfs sprake van “die Goldenen Zwanziger Jahre<\/em>“, maar dat gold eigenlijk alleen voor een kleine bovenlaag in de maatschappij die zich – ten koste van anderen – enorm wist te verrijken. De kunsten en het entertainment gingen die tijd helemaal los. Wat door oorlogstijd en tijdens het keizerrijk niet mogelijk was of onderdrukt werd, bloeide nu op. Het was de tijd van de kunststroming Bauhaus en het van Nieuwe Bouwen<\/p>\n In 1929 stortte in New York de beurs in, wat wereldwijd tot een economische crisis leidde. Ook voor de Duitse economie waren de gevolgen rampzalig. Buitenlandse investeerders trokken hun kapitaal terug. Fabrieken moesten sluiten, massale werkloosheid, inflatie en grote armoede waren het gevolg.\u00a0De onoverbrugbare politieke en maatschappelijke tegenstellingen uit de beginjaren van de republiek doken weer op. Welke regering ook regeerde: Telkens weer bleek zij niet op een betrouwbare meerderheid voor besluiten vanuit het onderling verdeelde parlement te kunnen rekenen. Steeds vaker moesten er noodverordeningen van de Rijkspresident aan te pas komen om \u00fcberhaupt nog te kunnen regeren. Het begrip “democratie” betekende inmiddels voor veel mensen oeverloze ruzies en stilstand, terwijl grote bevolkingsgroepen in armoede leefden.<\/p>\n In 1930 benoemde Rijkspresident von Hindenburg – een voormalige generaal, die de inmiddels overleden Friedrich Ebert opgevolgd had – Heinrich Br\u00fcning (van de gematigde Zentrum-partij) tot Rijkskanselier, zonder dat Br\u00fcning over een meerderheid in het parlement kon beschikken. Toen bleek dat het parlement Br\u00fcnings bezuinigingsplannen afkeurde, ontbond von Hindenburg het parlement. Nieuwe verkiezingen volgden. Br\u00fcning hoopte, dat hij daarin meer steun zal krijgen, maar het tegendeel was het geval. Radicale groeperingen als de communistische KPD (van zetels) en de nationaal-socialistische NSDAP (van 12 naar 107 zetels) van Adolf Hitler profiteerden van de ontevredenheid binnen de bevolking. De elkaar nu snel opvolgende rijkskanseliers (na Br\u00fcning volgden nog von Papen, en Schleicher) konden alleen nog met noodverordeningen regeren. De roep om een boven alle partijen staande regering werd steeds luider.<\/p>\n Radicale partijen maakten gebruik van de van algehele nood en werkloosheid onder bevolking om stemmen en invloed te winnen. In de Rijksdag kon alleen nog met steun van de Rijkspresident geregeerd worden, omdat er geen meerderheid meer was die met elkaar een coalitie wilde aangaan. In de korte tijd van de Republiek van Weimar had “demokratie” voor veel Duitsers de slechte naam van eeuwig met elkaar ruzi\u00ebnde partijen gekregen, die bovendien de economische crisis en de enorme werkloosheid niet wisten op te lossen.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/www.duits.de\/vaklokaal\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/staatsinrichting_1919.jpg?resize=500%2C600&ssl=1\")
<\/p>\nVrede van Versailles<\/h4>\n
\n
Links tegen rechts – onrust<\/h4>\n
Buitenlandse politiek<\/h4>\n
![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/www.duits.de\/vaklokaal\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/gustav-stresemann.jpg?resize=262%2C400&ssl=1\")
Economie<\/h4>\n
![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/www.duits.de\/vaklokaal\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/inflatiegeld.jpg?resize=600%2C376&ssl=1\")
Korte tijd van ontspanning: de zogenaamde “Goldener Zwangziger Jahre”<\/h4>\n
![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/www.duits.de\/vaklokaal\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/Weissenhof.jpg?resize=552%2C400&ssl=1\")
Crisisjaren<\/h4>\n
De opkomst van Hitler<\/h4>\n
![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/www.duits.de\/vaklokaal\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/adolf-hitler-1933.jpg?resize=286%2C400&ssl=1\")