sterke werkwoorden

• tegenwoordige | verleden tijd
• voltooid deelwoord
• gebiedende wijs
• opzoeklijst sterke werkwoorden Nederlands-Duits

sterke werkwoorden: tegenwoordige tijd

A standaard: dezelfde uitgangen als het zwakke werkwoord in de tegenwoordige tijd

maar...

B een a in de stam wordt ä bij du/er/sie/es:

voorbeeld: laufen [= lopen, rennen]
ich  du  er/sie/es  wir  ihr  sie/Sie	laufe läufst läuft laufen lauft laufen	ik loop jij loopt hij/zij/het loopt wij lopen jullie lopen zij lopen / u loopt

... als de stam eindigt op een -d, of -t wordt de vorm dan toch zo kort mogelijk:

voorbeeld: raten [= raden, aanraden]
ich  du  er/sie/es  wir  ihr  sie/Sie	rate rätst rät raten ratet raten	ik raad jij raadt hij/zij/het raadt wij raden jullie raden zij raden / u raadt

C lange e wordt ie:
als de e in de stam lang uitgesproken wordt (zoals in lesen)
dan verandert deze bij du/er/sie/es in een ie:

voorbeeld: lesen [= lezen]
ich  du  er/sie/es  wir  ihr  sie/Sie	lese liest liest lesen lest lesen	ik lees jij leest hij/zij/het leest wij lezen jullie lezen zij lezen / u leest

D korte e wordt korte i:
als de e in de stam kort uitgesproken wordt (zoals in sprechen)
dan verandert deze bij du/er/sie/es in een i:

voorbeeld: sprechen [= spreken]
ich  du  er/sie/es  wir  ihr  sie/Sie	spreche sprichst spricht sprechen sprecht sprechen	ik spreek jij spreekt hij/zij/het spreekt wij spreken jullie spreken zij spreken / u spreekt

 

LET OP: toch geen e/i-wisseling hebben: branden: (brennen) es brennt denken: (denken) er denkt gaan: (gehen) er geht kennen: (kennen) er kennt noemen: (nennen) er nennt rennen: (rennen) er rennt optillen/bewaren: (aufheben) er hebt auf staan: (stehen) er steht zich wenden (tot): (sich wenden an+4) er wendet sich an afwijkende e/i-wisselingen Je zou verwachten dat zij een ie in de stam krijgen, maar het wordt toch een i: geven: (geben) er gibt nemen: (nehmen) er nimmt worden: (werden) er wird

sterke werkwoorden: verleden tijd

Voordat je de uitgangen achter de stam kunt plaatsen moet je eerst weten (of opzoeken) hoe de stam in de verleden tijd eruit ziet. Bij sterke werkwoorden verandert die namelijk in de verleden tijd. In het Nederlands is dat ook zo. Bijv. in de tegenwoordige tijd: komen (stam: kom-), maar in de verleden tijd: kwamen (stam: kwam-).

A standaardgroep

voorbeeld: kommen [= komen]		stam in de verleden tijd: kam-
ich  du  er/sie/es  wir  ihr  sie/Sie	kam kamst kam kamen kamt kamen	ik kwam jij kwam hij/zij/het kwam wij kwamen jullie kwamen zij kwamen / u kwam

terug naar boven

B als de stam op een s-klank eindigt:

voorbeeld: lesen [= lezen]		stam in de verleden tijd: las-
ich  du  er/sie/es  wir  ihr  sie/Sie	las lasest las lasen last lasen	ik las jij las hij/zij/het las wij lazen jullie lazen zij lazen / u las

terug naar boven

B als de stam eindigt op -d, -t :

voorbeeld: finden [= vinden]		stam in de verleden tijd: fand-
ich  du  er/sie/es  wir  ihr  sie/Sie	fand fandst fand fanden fandet fanden	ik vond jij vond hij/zij/het vond wij vonden jullie vonden zij vonden / u vond

sterke werkwoorden: voltooid deelwoord

Het voltooid deelwoord van een sterk werkwoord kun je niet met grammaticaregeltjes afleiden.
Je moet het van ieder werkwoord opzoeken en los leren.

sterke werkwoorden: gebiedende wijs

A als je tegen één persoon praat: enkelvoud:

ich-vorm van het werkwoord
Otto, kom eens hier !
- Otto, komm doch mal her !
Anja, hou dat eens vast alsjeblieft.
- Anja, halte das mal bitte fest.

maar als het een werkwoord met e/i- of e/ie wisseling is, komt die ook in de gebiedende wijs enkelvoud:
Jürgen, lees dit eens !
- Jürgen, lies das mal !

B als je tegen meer personen praat: meervoud:

ihr-vorm van het werkwoord
Karl en Hans, geef dat meteen terug !
- Karl und Hans, gebt das sofort zurück !

C beleefdheidsvorm:

Sie-vorm van het werkwoord
Meneer Siebert, help hem dan toch!
- Herr Siebert, helfen Sie ihm doch!

s-klanken ?

Werkwoorden waarvan de stam eindigt op een s-klank zijn bijvoorbeeld:

reisen = reizen
mixen = mixen
heizen = verwarmen
heißen = heten
vermissen = missen