(oude) Duitse handschriften en druklettertypes
toen...
Als je wel eens een ouder Duits
boek in handen hebt gehad, ben je ze misschien tegengekomen: Vreemde, op het
eerste gezicht onleesbare letters. Tot ca. 1940 werden boeken en tijdschriften
in dit lettertype gedrukt. Het heet Fraktur, naar het Latijnse woord
"fractuur", wat breuk betekent.
De eerste handschriften in Europa hadden ronde vormen en dit nieuwe lettertype was "gebroken". Met de opkomst van de boekdrukkunst werd het nieuwe lettertype een soort standaardlettertype. Al snel ontstond er een reeks varianten. Ze doen allemaal denken aan de bouwstijl van de Gotiek en worden daarom ook wel Gotische schriften genoemd.
Vanuit zijn eigen versie van het Frakturschrift ontwikkelde de destijds beroemde typograaf Johann Neudörfer d.Ä. (1497-1563) een schrijfhandschrift, door de Fraktuurletters te vereenvoudigen en ronder te maken. Dit vlot geschreven handschrift heette Kurrentschrift (Het Latijnse currens betekent "lopend").
In de 16e eeuw kwam een vanuit Noord-Italië een ander lettertype naar Europa, het Latijnse schrift. Meestal " Antiqua" genoemd. Het werd vooral populair onder wetenschappers, maar veroverde al snel Zuid- en Westeuropa. In Midden-Europa, Oost-Europa, in Scandinavië bleven de Gotische schriften tot in de 20e eeuw bestaan.
Aan
het begin van de 20e eeuw vonden
veel mensen dat het schrijfhandschrift in Duitsland sterk achteruitging. De
graficus Ludwig Sütterlin (1865-1917) ontwierp een nieuw schrijfhandschrift,
dat vanaf 1915 op de scholen in Pruisen ingevoerd werd. De meeste andere Duitse
provincies volgden. De letters van het "Sütterlin"-handschrift zijn
allemaal verticaal en bestaat uit rechte vormen en cirkels. Sütterlin bedoelde
zijn handschrift als basishandschrift, waarmee iedereen zijn persoonlijke
handschrift kan ontwikkelen.In januar 1941 besloot de Reichsleitung van de
NSDAP, de partij van Adolf Hitler, dat het Gotische schrift geen Duits schrift
was, maar van Joodse herkomst. Het sloeg helemaal nergens op, maar al het drukwerk moest vervangen worden door Antiqua, wat de nazi's
"Normal-Schrift" noemden. Dit ook op de scholen. [Hoe dom de
rechts-extremisten (waaronder Neo-Nazi's) van dit moment zijn, blijkt wel uit
het feit dat zij juist verzot zijn op Fraktuur-lettertypes. Waarschijnlijk omdat
ze iets oud-Duits uitstralen.
 |
en
nu... Na de oorlog keerde men terug tot een praktisch schrijfhandschrift. Dit is het moderne handschrift, dat Duitse kinderen op school leren, is afgeleid van de Latijnse handschriften, en heet de (Deutsche) Schreibschrift. [bronnen: der Tagesspiegel 19.01.01, "Wer kann noch
Deutsch lesen?" von Hans Feist] |
Hier kun je ontwikkeling van de verschillende schriften in Duitsland volgen:
Afbeelding uit: Grun, P.A., Leseschlüssel zu unserer alten Schrift, Görlitz 1935 (2. Aufl. Limburg a.d. Lahn 1984