Propagandaposter van de communistische partij KPD, die de saamhorigheid met de sociaaldemoratische SPD bezwoer. "De eenheid van alle werknemers ist de garantie voor het succes van ons werk".

In de verschillende bezettingszones werd ondertussen begonnen aan de moeizame wederopbouw, ook van politieke partijen en instanties. In de Russische zones ging dit erg snel, al in 1945 werden van hogerhand de eerste partijen en bestuursinstanties opgericht. In april 1946 werd de sociaal-democratische partij SPD gedwongen om samen te gaan met de communistische partij KPD, waaruit de Oost-Duitse SED, de Sozialistische Einheitspartei Deutschlands ontstond. 

In feite betekende dit het einde van de sociaal-democratie in Oost-Duitsland en het begin van de communistische didactuur. Andere partijen kregen geen eerlijke kans en werden scherp gecontroleerd. In Berlijn werden nog voor de aankomst van de westelijke geallieerden in juli 1945 de helft van de bestuurders van de stadsdelen met communisten bezet. 

In de westelijke zones ging dit geleidelijker, het ging gelijk op met het ontstaan van de nieuwe Duitse provincies, de "Länder". De eerste politieke partijen werden eerst op regionaal niveau en pas later op niveau van de "Länder" toegelaten. In 1946/1947 vonden de eerste regionale verkiezingen in West-Duitsland plaats. 

Duidelijk werd dat de wederopbouw niet vooruit kwam door de grote verschillen waarmee de zones bestuurd werden. In 1947 besloten Amerika en Engeland hun beide zones economisch tot een een eenheid te maken; de zogenaamde "Bizone" ontstond. Een jaar later besloten de westelijke geallieerden tijdens de conferentie van London - waaraan ook de Beneluxlanden deelnamen - de oprichting van een gemeenschappelijke staatsvorm in hun bezettingszones. Een commissie uit vertegenwoordigers van de West-Duitse Länder moesten een gemeenschappelijke grondwet volgens de eisen van de geallieerden gaan opstellen. De Russen verlieten hierop onder protest de geallieerde controleraad.

Marshallplan

In juni 1947 stelde de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Marshall het "European Recovery Plan" voor, dat als "Marshall-plan" de geschiedenis in ging. De Europese landen - waaronder dus ook de Duitse bezettingszones - konden grondstoffen, goederen en geld van Amerika ontvangen; deels als krediet, deels als gift. Dit alles met het doel om de Westerse landen economisch er weer bovenop te helpen en de uitbreiding van het communisme te voorkomen. De Oost-Europese landen werden ook uitgenodigd om deel te nemen aan het Marshall-Plan maar zegden hun deelname onder Russische druk af.

vervolg: Berlijnse blokkade