Pruisen ontwikkelde zich vanaf ca. 1850 ook economisch (o.a. door de zware industrie en de machinebouw) tot de machtigste staat op Duitse bodem. Maar de Pruisische ministerpresident Otto von Bismarck wist de liberale burgers, ondanks hun toenemende economische macht en invloed, grotendeels buiten spel te houden.

In het Pruisische parlement trotseerde hij in 1862 de liberale "Fortschrittspartei", toen deze een beslissing over uitgaven voor het leger tegen wilde houden. Hij regeerde zelfs zonder de instemming voor de staatsuitgaven, die hij volgens de grondwet van het parlement moest hebben. De "Fortschrittspartei" durfde niet verder te gaan dan luidkeelse protesten in het parlement.

De "vuurvreter" Bismarck gebruikte zijn macht in Pruisen, om ook binnen Duitsland zijn invloed uit te oefenen. Ook hij streefde naar een nationale eenheid, maar dan "van boven af", dus niet gedragen door democratische of liberale eenheidsbewegingen, die de macht van de adellijke grootgrondbezitters zouden aantasten.

In de Duits-Deense oorlog (1864) vochten Oostenrijk en Pruisen nog zij aan zij tegen Denemarken. Het doel, de inlijving van Schleswig, Holstein en Lauenburg bij de Duitse bond, werd bereikt. Maar Bismarck was ervan overtuigd dat Oostenrijk en Pruisen nooit lang bijeen zouden kunnen blijven in de Deutscher Bund. Daarom streefde hij naar een Duitsland onder Pruisische leiding. Na onenigheid met Oostenrijk over het bestuur van de samen veroverde Deense gebieden vond hij dat Oostenrijk via een militaire confrontatie uit de Deutscher Bund gezet moest worden.In de Pruisisch-Oostenrijkse oorlog (1866) versloeg Pruisen Oostenrijk. 

De Duitse Bond werd opgeheven, in haar plaats kwam de Norddeutscher Bund, die alle staten ten noord van de rivier de Main omvatte. Dit alles onder leiding van Pruisen. Oostenrijk had nu geen bemoeienis meer met de ontwikkelingen in Duitsland. De Zuidduitse staten betrok Bismarck door handelsverdragen steeds meer bij de Norddeutsche Bund.

Na de Franse nederlaag kon Bismarcks wens werkelijkheid worden. De Norddeutscher Bund ging op in een nieuw keizerrijk. De zuidelijke staten sloten zich hierbij aan. Het op Frankrijk veroverde Elzas-Lotharingen werd ingelijfd, Frankrijk moest een groot bedrag aan herstelbetalingen betalen.

Otto von Bismarck (1815-1898), oprichter en eerste kanselier van het tweede Duise keizerrijk, was een conservatieve en autoritaire machtspoliticus. In 1847 werd hij lid van het Pruisische parlement, de "Landtag".

Na allerlei functies, waarin hij o.a. Pruisen in het buitenland vertegenwoordigde, werd hij in 1862 minister-president van Pruisen. Van 1867 tot 1871 was hij gelijktijdig bondskanselier van de Norddeutscher Bund.

Toen koning Wilhelm I. van Pruisen zijn hulp inriep tijdens een wetgevingsconflict met het parlement, wist Bismarck de belangen van de vorst met succes ten koste van de invloed van het parlement te verdedigen. Mede daardoor genoot hij het vertrouwen van Wilhelm I, en kreeg veel speelruimte om zijn gang te gaan.

In de spiegelzaal van slot Versailles bij Parijs wordt op 18 januari 1871 het tweede keizerrijk gesticht. De Pruisische koning Wilhelm I. wordt uitgeroepen tot Duits keizer. Bismarck (in het witte uniform in het midden) werd Rijkskanselier.