|
|
Luthers vertaling: maar in welk Duits dan? De ontwikkeling van de Duitse taal is voor een belangrijk deel aan Martin Luther de danken. Deze opstandige geestelijke keerde zich tegen de misstanden in de kerk, en vertaalde de Latijnse en Griekse Bijbel voor het eerst in het Duits. Op die manier werd Gods woord toegankelijk voor het volk. Maar wacht even... "vertaalde in het Duits"? Welk Duits dan? In die tijd, rond 1517 bestond er niet één nationale taal. In de verschillende Duitse graafschappen, vorstendommen en bisdommen sprak iedereen een heel ander germaanse dialect. Luther gebruikte de taal uit zijn omgeving, midden Thüringen, en midden-oostelijke variant van Hoogduits. Bijzonder was, dat hij bij zijn vertaling probeerde de dingen zo te vertalen, dat het gewone volk het zou kunnen begrijpen. Hij "schaute den Leuten aufs Maul", ("Keek naar hoe de mensen het zeiden") is sindsdien een gevestigde uitdrukking in het Duits. Klik hier voor een compleet overzicht van de Duitse taalgeschiedenis. In het Nederlands met veel voorbeelden. |
Buitenlandse talen & ondertitels
Tot voor kort waren Duitsers als de dood voor buitenlandse talen. Ze vielen je als het ware bijna huilend van geluk in de armen, als je hun taal wilde spreken. Dan hoefden ze tenminste zelf niet iets anders te stotteren, wel wetend, dat ze dat slecht af zou gaan. Ze waarderen het enorm als je hun taal spreekt, maar vinden dat soms ook vanzelfsprekend, helaas... Tegenwoordig leert iedereen Engels, maar met de uitspraak wil het meestal niet zo vlotten, ook omdat in Duitsland alles op radio en televisie vertaald wordt en men niet met ondertitels werkt. (Een gruwel voor Nederlanders, want die kennen natuurlijk wèl de originele stemmen van hun geliefde filmsterren.) Je hoort in Duitsland niet zo veel Engels, maar dat begint hard te veranderen. De invloed van popmuziek en reclame ("Mann, ist das cool!" , "Da ist total viel Action") wordt steeds groter. Engels is "cool"! Maar een goede Engelse "th" heb ik zelden in Duitsland gehoord. Dus dan kunnen wij Nederlanders nog even arrogant blijven... Overigens vinden ze het Nederlandse accent door ons Duits heen niet vervelend, maar vaak wel leuk. Rudi Carell bijvoorbeeld, een Nederlandse artiest die al jarenlang in Duitsland woont en werkt, praat prima Duits met een zwaar Nederlands accent. Voor Duitsers klinkt het denk ik net zoiets, zoals wij graag Vlaams horen.
O, maar dat kan ik wel
Sommige Duitsers roepen om het hardst dat Nederlands "erg simpel" is, want het is immers ëen soort Duits dialect. Een ideale manier om Nederlanders woedend te krijgen, trouwens... Ze komen er vaak pijnlijk achter dat dat niet zo is. De Duitse zangeres en actrice Ute Lemper schrok zich dood, toen er na een optreden met lippenstift op de spiegel in haar garderobe geschreven stond: "Tot ziens!". Ze dacht toch echt aan een bedreiging met de "Tod".
Omgekeerd vinden veel Nederlanders ook dat ze allang prima Duits kunnen. Naar verluid sprak een Nederlandse minister ooit tot zijn Duitse tafeldame: "Es freut mich, Sie zu mieten". (= Het verheugt mij, u te huren. 'To meet' klingt als 'mieten' inderdaad). Waarop de dame in kwestie zonder blikken of blozen geantwoord zou hebben: "Kaufen geht auch...". En dan was er nog premier Joop den Uyl die ondernemers in het Engels als "undertakers" betitelde [= begrafenisondernemers], of Irene Vorrink, die zich in Parijs als "ministre du milieu" [= minister van de onderwereld] voorstelde.
Overigens leren er op het moment meer Duitsers dan ooit Nederlands. Aan de universiteiten, maar ook in het middelbaar onderwijs in de grensstreek.
Moeilijk
Duitsers zijn er vaak diep van overtuigd dat hun taal ontzettend moeilijk is. Volgens mij is hen dit door de leraren op school altijd voorgehouden, die hun leerlingen met de tientallen kommaregels en andere struikelblokken lastigvielen. Leuk voor de leraren, (niemand vertelt graag dat hij een makkelijk vak heeft) en leuk voor ons Nederlanders, want men waardeert het enorm als je een beetje Duits kan.
Fout Duits
Veel Duitsers maken net als Nederlanders fouten in hun eigen Duits. De Berlijners hebben moeite met de naamvallen bij bijvoorbeeld mir en mich. En ze zeggen: "Bescheidenheit ist eine Zier, doch weiter kommt man ohne ihr. [moet sie zijn]. Na "wegen" hoort een 2e naavmal te komen (zegt een doorsnee Duitser natuurlijk niets, maar toch). Met name in het Rheinland maken ze er een derde naamval van: "Wegen dem schlechten Wetter" [moet zijn: Wegen des schlechten Wetters]. Dit hoor je inmiddels ook veelvuldig buiten het Rheinland.
Geregeld Duitsers houden ervan dat ook hun taal "goed geregeld" is. Er is zelfs een speciaal woord voor: "Sprachpflege". In het Nederlands zou je kunnen zeggen "taalverzorging". Bij twijfel hanteert men de Duden, zeg maar de Duitse Van Dale. Spellingshervorming Onlangs (1 augustus 1998) ging de eerste spellingshervorming in sinds 1901. Daaraan gingen discussies vooraf, die op een pijnlijke manier duidelijk maakten dat jan en alleman zichzelf als taalexpert ziet. En dat terwijl de wijzigingen hooguit 3% van alle woorden betreffen. Eén ouderpaar vond dat het op die manier hun eigen kind niet meer goed bij het huiswerk kon helpen en vroeg aan de hoogste Duitse rechtbank, of de ministers van cultuur en wetenschappen van de Bundesländer dit "zomaar" mochten doen. Was daar niet een echt besluit door het parlement voor nodig? Nee, oordeelde de rechter. De spellingshervorming was een feit. Een hele reeks str...eigenwijze schrijvers echter hebben al gezegd er niet aan mee te werken... |
|
