bier & alcohol

"Bier is hier een levensmiddel" - Bier drinken wordt in Duitsland niet zozeer als alcoholconsumptie gezien maar meer als gewoon een manier van dorstlessen. Geen wonder, want in de middeleeuwen was bier drinken minder gevaarlijk dan het ongezuiverde water. Per jaar wordt er door ca. 1300 Duitse brouwerijen zo'n 100 miljoen hektoliter bier gebrouwen.

oktoberfest.jpg (9562 Byte)
Het toppunt van traditie in Beieren is het Oktoberfest. Al sinds 1810 wordt dit 16 dagen durende volksfeest georganiseerd. Een soort combinatie van kermis, optochten met klederdrachten, blaaskapellen, worsttentjes, biertenten, biertenten en nog eens biertenten. Traditioneel opent de burgemeester van München het eerste biervat. Waarna de kreet "Ozapft is!"aangeeft dat het eerste vat open is. Daarna vinden zo'n 5 miljoen liter bier hun weg naar de honderdduizenden bezoekers.

"Reinheitsgebot"

Op 30 november 1487 werd misschien wel de eerste levensmiddelenwet ter wereld van kracht. Op die dag bepaalde Hertog Albrecht IV. van Beieren per verordening, dat bier uitsluitend met gerst, hop en water toebereid mocht worden. Albrecht kwam hiermee tegemoet aan een verzoek uit München, het verbod gold dan ook alleen voor die stad.  Het stadsbestuur van München probeerde al lange tijd om verplichte kwaliteitscriteria voor bier in te voeren, gezien de soms meer dan twijfelachtige recepten die sommige brouwers destijds gebruikten.

De stadsbesturen in het noorden van Duitsland hielden de kwaliteit van het bier al langer streng in de gaten. In die tijd was bier immers een belangrijk levensmiddel, zeker omdat het drinken van het ongezuiverd water een stuk gevaarlijker was. Mede daardoor hadden de noordduitse bieren een uitstekende naam gekregen en werden ook buiten die regio goed verkocht. 

Dit dwong Hertog Albrecht van Beieren om hierin mee te gaan, zodat ook het zuidduitse bier een verkoopsucces kon worden. Pas vanaf 1513 lukte dat echt. Albrechts zoon, Hertog Wilhelm IV. breidde toen het Reinheitsgebot uit naar heel Beieren.Tot op de dag van vandaag wordt het Duitse bier zo gebrouwen, al mag nu ook gist gebruikt worden.

De Duitse brouwers probeerden lange tijd importbier van hun markt te weren, dat niet aan dit Reinheitsgebot voldeed. Maar door de regelgeving van de Europese Unie mislukte dit.

Bier in Duitsland

Duitsland kent niet één nationaal bier, maar wel enkele grotere merken, zoals Warsteiner, Bitburger, Beck's, Diebels en Veltins.  Maar in de meeste café's, Kneipen geheten, wordt een lokale specialiteit getapt, want daarvan zijn er honderden...  Het meeste bier wordt trouwens niet in Beieren (20 %) gedronken, maar in Nordhrein-Westfalen (27%)! Desondanks geldt Beieren als hèt bierland, met het jaarlijkse Oktoberfest, dat door honderdduizenden toeristen - velen uit Japan en Amerika - bezocht wordt.

Meer dan 80 procent van alle 1300 Duitse brouwers zijn kleine bedrijven. Internationaal gezien zijn de grote Duitse brouwerij-concerns (bijv. de Brau Holding, Holsten Gruppe, Binding Gruppe) klein. Het Amerikaanse Anheuser-Busch is de grootste bierbrouwer wereldwijd, het Nederlandse Heineken en het Belgische Interbrew volgen op plaats twee en drie. 

Ongeveer drie kwart van alle bierdrinkers in Duitsland zijn mannen. "Sekt" daarentegen, een soort mousserende wijn, is vooral onder vrouwen geliefd. Pils wordt het meeste gedronken (bijna 70%), gevolgd door export- en speciale bieren (9%), vervolgens de soorten Weizen, Hell en Altbier. Zo'n 20 procent van het Duitse bier wordt geëxporteerd.

Verslaving

Net als in Nederland kost de verslaving aan de "volksdrugs" tabak (110.000 doden) en alcohol (40.000 doden) jaarlijks een veelvoud aan mensenlevens, als je het vergelijkt met de verslaving aan harddrugs. (ca. 1500). Inmiddels ligt in een op de vijf bedden in de Duitse ziekenhuizen ligt een alcoholverslaafde. Onder de jeugd zijn de zogenaamde "Alkopops" - een verzamelnaam voor wat bij ons vaak "breezertjes" genoemd wordt - een probleem. Akopops zijn limonades, gemixt met sterke drank. Door de zoete smaak lijken ze minder alcohol te bevatten, wat er toe leidt dat veel tieners het lusten en er veel te veel van drinken. Maar de consumptie daarvan is de laatste jaren door een speciale, hoge belastingtoeslag flink teruggelopen. Zie verder de pagina gezondheid

Alcohol op straat

Dit wordt niet overal even graag gezien in Duitsland. Veel steden hebben in hun regelgeving wel ergens een bepaling waarmee ze drinkers die overlast bezorgen kunnen wegsturen. Maar Josef Würfel, directeur van het bureau voor alcoholverslaving in München zegt: "Bij ons in Beieren hoort het drinken in het openbaar bij onze zuidelijk-mediterrane leefcultuur. Bier is hier een levensmiddel."

Bronnen: o.a. Lars von Törne: Preußische Sitten - Alkohol im Freien verbieten? Das kann nur nördlichen Protestanten einfallen, spottet der Süden. In: Der Tagesspiegel, 22.07.2005

vorige pagina

een project van © Paul Goossen - vaklokaal Duits   
Stichting Digitale School - 1997-2008